Korte, eerlijke antwoorden op de vragen die we het vaakst krijgen van huiseigenaren in Haarlem, Kennemerland en Amsterdam. Elk antwoord begint met de kern, daarna volgt de uitleg.
Dekkend buitenschilderwerk op kozijnen, ramen en boeidelen gaat gemiddeld 5 tot 7 jaar mee. Transparante beits moet meestal na 2 tot 3 jaar opnieuw, dekkende beits na 4 tot 6 jaar. Zuid- en westgevels en huizen dicht bij zee, zoals in Zandvoort, Bloemendaal en IJmuiden, hebben vaak eerder onderhoud nodig. Laat het schilderwerk jaarlijks nalopen, dan herstel je kleine schade voordat er houtrot ontstaat.
Buitenschilderwerk doe je het liefst van april tot en met oktober, op droge dagen. De meeste buitenverven vragen een lucht- én ondergrondtemperatuur van minimaal 5 tot 10 °C, een relatieve luchtvochtigheid onder ongeveer 85% en een droge ondergrond. In de winter schuift het werk naar binnen; dat is juist het moment om buitenwerk voor het voorjaar in te plannen.
Houtrot herken je aan bladderende of gescheurde verf, donkere verkleuring en hout dat zacht aanvoelt, vooral bij onderdorpels, hoekverbindingen en de onderkant van deuren. Druk er met een schroevendraaier op: zakt die er makkelijk in, dan is het hout aangetast. Kleine plekken worden uitgefreesd en gevuld met een tweecomponenten-reparatiemiddel; bij grotere schade vervangt de schilder of timmerman het rotte deel door nieuw hout.
Zolang het hout grotendeels gezond is, is herstellen en schilderen bijna altijd voordeliger dan vervangen. Plaatselijke houtrot kan worden uitgefreesd of met een inzetstuk worden hersteld. Vervangen wordt pas logisch als een groot deel van het kozijn is aangetast, als het scheef of constructief zwak is, of als u toch een andere indeling of ander glas wilt. Bij een monument is voor vervangen een vergunning nodig.
Verf bladdert bijna altijd door vocht achter de verflaag of door slechte hechting. Vocht komt binnen via scheurtjes, open naden of kapotte kit, of trekt door het hout heen. Slechte hechting ontstaat als er op een vuile, vette, natte of ongeschuurde ondergrond is geschilderd, of als de verfsoorten niet op elkaar aansluiten. Alleen overschilderen helpt dan niet: eerst moet de oorzaak weg.
Ja, kunststof kozijnen kun je schilderen, maar alleen met de juiste voorbereiding en een verf die geschikt is voor kunststof. Het kunststof wordt grondig gereinigd, licht opgeschuurd en meestal voorzien van een hechtprimer, waarna een flexibele lak wordt aangebracht. Zo kunt u een verweerde of verouderde kleur opfrissen. Kies liever geen veel donkerdere kleur dan het origineel, omdat donker kunststof in de zon sterker opwarmt.
Voor een tussenwoning waarvan alleen de kozijnen en deuren worden geschilderd, rekent een schilder vaak op enkele werkdagen tot ongeveer een week. Een vrijstaande woning of villa met veel houtwerk, houtrotherstel en een steiger duurt al snel twee tot vier weken. Het weer bepaalt mee: bij regen, harde wind of kou schuift het buitenwerk op.
Kaal hout krijgt meestal een grondlaag, een tussenlaag (voorlak) en een afwerklaag (aflak); bij buitenwerk vaak nog een extra laag. Houtwerk dat al goed in de verf zit, heeft na schuren vaak genoeg aan een of twee nieuwe afwerklagen. Grondverf zorgt voor hechting en beschermt het hout, de afwerklaag zorgt voor kleur, glans en weerbestendigheid. De totale laagdikte bepaalt mee hoe lang het schilderwerk meegaat.
Beits dringt in het hout en laat de houtstructuur zien, verf vormt een dichte, gladde laag op het hout. Voor schuttingen, tuinhuizen en houten gevelbekleding wordt vaak beits gebruikt, omdat het vocht makkelijker laat ontsnappen en eenvoudig bij te werken is. Kozijnen, ramen en deuren worden meestal geschilderd, omdat verf daar langer beschermt en strakker oogt. Transparante beits vraagt vaker onderhoud dan dekkende beits of verf.
Het kan, maar het is niet altijd verstandig. Metselwerk moet vocht kwijt kunnen; een verflaag die niet dampopen genoeg is, sluit vocht op, met afbladderende verf of vorstschade als gevolg. Is de gevel nog nooit geschilderd, dan is reinigen of het voegwerk herstellen vaak de betere keuze. Is hij al eerder geschilderd, dan houdt u hem het best in conditie met een dampopen gevelverf.
Impregneren maakt metselwerk waterafstotend, zodat regen minder diep in de steen trekt. Dat kan zinvol zijn bij een gevel die veel slagregen vangt, bij vochtproblemen door poreuze stenen of na het reinigen van de gevel. Het heeft alleen zin als het voegwerk in orde is en er geen andere vochtbron is, zoals optrekkend vocht of een lekkende goot. Het middel moet dampopen zijn en werkt meestal een aantal jaren.
Voegwerk moet worden vernieuwd als voegen zanderig zijn, hol klinken, scheuren of loslaten, of als u met een sleutel makkelijk materiaal uit de voeg kunt krassen. Kapotte voegen laten water in de muur, wat kan leiden tot vochtplekken binnen, vorstschade aan stenen en witte zoutuitbloei. Vaak is het niet nodig de hele gevel te doen: plaatselijk uithakken en opnieuw voegen kan genoeg zijn. Nieuw voegwerk moet in kleur, profiel en hardheid aansluiten bij het bestaande metselwerk.
Voor het schilderen van een woning die langer dan 2 jaar geleden voor het eerst als woning in gebruik is genomen, geldt 9% btw, inclusief de gebruikte verf en het voorbereidende werk. Voor nieuwbouw jonger dan 2 jaar, bedrijfspanden en werk zoals kozijnen vervangen, glaszetten en houtrotherstel met nieuwe delen geldt 21%. Bij een pand met een woon- en bedrijfsgedeelte geldt 9% alleen voor het woongedeelte.
Kies een schilder die ingeschreven staat bij de KvK, eerst bij je thuis komt kijken en een schriftelijke offerte geeft met de voorbereiding, het verfsysteem, het aantal lagen, de planning en het btw-tarief per onderdeel. Vraag naar de garantievoorwaarden en naar recente projecten, en lees reviews op meer dan één platform. Een opvallend lage prijs zonder opname betekent vaak dat er op de voorbereiding wordt bespaard.
Voor werk op hoogte, zoals boeiboorden, dakkapellen en kozijnen op de verdieping, is een steiger, rolsteiger of hoogwerker meestal nodig om veilig en goed te werken. Staat de steiger op eigen grond, dan is meestal geen toestemming nodig. Komt hij op de stoep of de straat, dan vraagt de gemeente vaak een ontheffing. In Haarlem is dat nodig als een steiger langer dan drie maanden blijft staan, meer dan 10 m² beslaat of het verkeer hindert; vraag die minstens drie weken van tevoren aan.
Begin bij het meerjarenonderhoudsplan (MJOP): daarin staat wanneer het schilderwerk aan de beurt is en wat het ongeveer kost. Laat de staat vooraf inspecteren, vraag twee of drie vergelijkbare offertes op en neem het besluit in de vergadering van eigenaars. Betaal het uit het reservefonds; de wet schrijft sinds 2018 een minimale jaarlijkse reservering voor. Wijs tijdens de uitvoering één aanspreekpunt aan namens de VvE.
Een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) is een planning van het onderhoud van een pand voor de komende jaren, meestal tien jaar of langer. Per onderdeel staat erin wat de staat is, wanneer het aan de beurt is en wat het naar verwachting kost. Voor een VvE is een actueel MJOP de gangbare basis voor het reservefonds. Ook voor eigenaren van een herenhuis, villa of verhuurd pand is het handig: geen verrassingen en de kosten worden gespreid.
Een kamer sauzen of een binnendeur lakken lukt veel mensen prima zelf. Buitenschilderwerk, werk op hoogte, houtrotherstel en strak lakwerk vragen meer kennis, materiaal en tijd; daar levert een vakman meestal een resultaat op dat langer meegaat. Bedenk dat de voorbereiding het grootste deel van het werk is. Twijfelt u, dan kunt u ook alleen advies vragen en een deel zelf doen.
Watergedragen verf gebruikt water als oplosmiddel, terpentinegedragen (alkyd)verf organische oplosmiddelen. Watergedragen verf ruikt minder, droogt sneller, vergeelt nauwelijks en is beter voor gezondheid en milieu. Terpentinegedragen verf vloeit soms wat strakker uit en wordt buiten nog gebruikt. Binnen werken professionele schilders in Nederland al sinds 2000 in principe alleen met oplosmiddelarme, watergedragen producten.
Een rijksmonument opnieuw schilderen in dezelfde kleur, met hetzelfde soort verf en dezelfde detaillering is gewoon onderhoud en vergunningvrij. Wil je de kleur veranderen, oude verflagen laten verwijderen of geschilderde oppervlakken laten reinigen, dan heb je volgens monumenten.nl een omgevingsvergunning nodig. Voor gemeentelijke monumenten en panden in een beschermd stadsgezicht, zoals in de binnensteden van Haarlem en Amsterdam, gelden daarnaast de regels uit het omgevingsplan van de gemeente.
Klemmende of tochtige schuiframen zijn meestal goed te herstellen. Ramen lopen vast door dikke verflagen en vocht, en tocht komt meestal door versleten koorden, uitgedroogde stopverf of ontbrekende tochtwering. Bij herstel worden de ramen losgenomen, schoongemaakt, waar nodig geschaafd en hersteld, en opnieuw afgekit en geschilderd. Vervangen is pas nodig als het hout ernstig is aangetast; bij een monument hebt u daarvoor een vergunning nodig.
Kijk eerst naar de bouwstijl, het metselwerk en de straat. Bij oudere panden in Haarlem en Amsterdam passen vaak gebroken wit, crème, donkergroen, zwartgroen of een diep rood. Test kleuren altijd op de gevel zelf, in ochtend- en middaglicht, want buiten ogen kleuren vaak lichter dan op een kleurkaart. Is uw pand een monument of staat het in een beschermd stadsgezicht, check dan vooraf of een kleurwijziging vergunningplichtig is.
In oudere huizen kan onder de nieuwere lagen nog loodhoudende verf zitten, vooral op kozijnen, deuren, trappen en lijstwerk. Zolang die laag heel en overgeschilderd is, is het risico klein. Gevaarlijk wordt het bij droog schuren en afbranden, omdat dan loodstof en -dampen vrijkomen; die zijn vooral schadelijk voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Daarom wordt oude verf in zulke panden zo stofarm mogelijk bewerkt.
Stopverf is het traditionele materiaal om enkel glas in houten ramen vast te zetten en hoort bij oude ramen en monumenten. Isolatieglas wordt meestal geplaatst met glaslatten en kit of beglazingsband. Uitgedroogde, gescheurde stopverf of losse kit laat water achter de verf lopen en is een veelvoorkomende oorzaak van houtrot. Stopverf moet na het aanbrengen eerst een vel vormen en wordt daarna altijd overgeschilderd.
Spuiten is sneller en geeft een egale afwerking zonder rolstructuur op grote oppervlakken, zoals plafonds, nieuwbouw en lege woningen. Rollen is handiger in bewoonde en kleine ruimtes, omdat er veel minder hoeft te worden afgeplakt. Bij grote oppervlakken is spuiten per m² vaak voordeliger; bij één kamer is het verschil klein.
Binnenschilderwerk kan het hele jaar door, ook in de winter, zolang de ruimte verwarmd is en je goed ventileert. Buitenschilderwerk is in de wintermaanden lastig door kou, vocht en korte dagen; dan beperk je je tot kleine reparaties. Veel schildersbedrijven hebben in de winter meer ruimte in de planning, dus u bent vaak sneller aan de beurt.
In de praktijk wordt met latex meestal gewoon muurverf bedoeld: een watergedragen verf voor wanden en plafonds. De verschillen zitten in kwaliteit en glansgraad: goede muurverf dekt beter en is beter afwasbaar, goedkope muurverf geeft sneller af. Voor plafonds kiest u een volledig matte, egale verf; voor gangen, keukens en kinderkamers een afwasbare, slijtvaste muurverf.
Strepen op een plafond ontstaan meestal doordat de verf te snel droogt en er in al half droge verf wordt teruggerold, of doordat de ondergrond ongelijk zuigt. U voorkomt het door nat-in-nat te werken in banen, met een extra matte plafondverf, zonder tocht tijdens het schilderen. Een zuigende ondergrond strijkt u eerst voor. Bij grote of hoge plafonds geeft spuiten vaak het egaalste resultaat.
Alleen overschilderen helpt niet: de schimmel komt terug zolang de oorzaak blijft, en dat is bijna altijd te veel vocht en te weinig ventilatie. Verwijder eerst de schimmel met een middel dat daarvoor bedoeld is, laat alles goed drogen en verbeter de ventilatie, bijvoorbeeld met een afzuiger die na het douchen nog een tijd blijft draaien. Schilder daarna met een vochtbestendige, schimmelwerende muurverf. Komt de schimmel steeds terug op dezelfde plek, dan kan er een koudebrug of lekkage achter zitten.
Hoe hoger de glans, hoe slijtvaster en makkelijker schoon te maken de verf is, maar hoe meer oneffenheden opvallen. Hoogglans is traditioneel voor voordeuren en klassiek lakwerk in herenhuizen, zijdeglans is de veilige keuze voor kozijnen, binnendeuren en trappen, en mat of extra mat is gebruikelijk voor wanden en plafonds. Bij hoogglans moet de voorbereiding perfect zijn, want elke oneffenheid ziet u terug.
Lees het antwoord
Staat uw vraag er niet bij?
Bel of app ons gerust. We denken graag mee, ook als u nog niet weet wat u precies nodig hebt.